Dotacje unijne – po kasę czy z kasą? Case study z montażem finansowym projektu

Dotacje unijne – po kasę czy z kasą? Case study z montażem finansowym projektu

Niektórzy myślą, że bezzwrotne dotacje z Unii Europejskiej to alternatywa finansowania inwestycji w stosunku do posiadania środków własnych czy zwrotnego finansowania zewnętrznego (kredytu bankowego, pożyczki, leasingu). To błąd! Jak nie masz pieniędzy albo zdolności kredytowej, zapomnij o dotacjach unijnych.

Z założenia dotacje powinny wspierać realizację tych projektów, które nie byłyby realizowane gdyby nie dotacja. I często faktycznie tak jest. Niemniej jednak dotacje na inwestycje, projekty wdrożeniowe czy rozwój eksportu wypłacane są w większości w formie refundacji (chociaż niektóre projekty, np. badawczo-rozwojowe przewidują również zaliczki). W większości przypadków, żeby otrzymać dotację na konto, należy najpierw zrealizować przynajmniej część projektu – o ile oczywiście projekt można podzielić na etapy. Najczęściej wnioski o wypłaty refundacji częściowych składa się co kwartał lub co pół roku. Czasem te kwestie reguluje umowa o dofinansowanie a czasem mamy dowolność przy ustalaniu częstotliwości rozliczeń z instytucją finansującą. Za każdym razem należy więc dokładnie przeczytać umowę o dofinansowanie.

Realizacja projektu wymaga zaplanowania tzw. montażu finansowego, czyli przeprowadzenia rachunku przepływów pieniężnych związanych z projektem wraz ze wskazaniem źródeł finansowania każdego etapu. Trzeba przy tym pamiętać, że dotacja jest wypłacana od kosztów kwalifikowanych, które zazwyczaj stanowią wartość netto wybranych wydatków związanych z projektem. VAT należy sfinansować ze środków własnych bądź kredytu. Montaż finansowy etapów projektu powinien uwzględniać również czas na ocenę wniosku o płatność, akceptację wniosku i wreszcie samą wypłatę transzy dotacji, co średnio trwa 3-4 miesiące. Ewentualna kontrola w trakcie trwania projektu bądź konieczność poprawek czy uzupełnień wniosku o płatność lub załączników do niego może wydłużyć ten czas, co warto wziąć pod uwagę, chcąc bezproblemowo i terminowo zrealizować projekt.

Poniżej przykładowy montaż finansowy 2-letniego projektu o wartości 1 mln zł przy dotacji na poziomie 50%.

 

netto (koszty kwalifikowalne)
brutto refundacja (50%) wkład własny (kredyt, środki własne)
etap 1 (6mcy)      200 000,00 zł      246 000,00 zł           246 000,00 zł
etap 2 (6mcy)      150 000,00 zł      184 500,00 zł       100 000,00 zł             84 500,00 zł
etap 3 (6mcy)      400 000,00 zł      492 000,00 zł         75 000,00 zł           417 000,00 zł
etap 4 (6mcy)      250 000,00 zł      307 500,00 zł       200 000,00 zł           107 500,00 zł
po projekcie       125 000,00 zł
suma   1 000 000,00 zł   1 230 000,00 zł      500 000,00 zł           855 000,00 zł

Tabela 1 Montaż finansowy projektu, Źródło: opracowanie własne MG Premium Sp. z o.o. (www.dotacje-unijne.org)

Etapy muszą stanowić pewną zamkniętą całość danego wydatku. W przypadku zakupu środków trwałych, refundacja może nastąpić po oddaniu środka trwałego do użytkowania, a zatem nasz przykład odnosi się do sytuacji gdy w projekcie występują 4 środki trwałe (lub wartości niematerialne i prawne) zakupywane w odstępie czasu co pół roku.

Jak pokazuje ten przykład realizacja projektu wymaga zaangażowania w okresie realizacji projektu 855 tys. zł przy założeniu, że nie występujemy o zwrot VATu (lub VAT nie jest odliczany od przychodów zapewniając nam częściowo finansowanie kolejnych etapów). W przypadku wnioskowania o zwrot VATu i przy dość bezpiecznym założeniu, że zwrot następuje za każdym razem do pół roku (możliwy jest zwrot w ciągu 3 miesięcy) od zamknięcia danego okresu rozliczeniowego, za który ubiegamy się o zwrot (lub rozliczania go z przychodów pomniejszając VAT należny do zapłaty do Urzędu Skarbowego) terminowa i bezproblemowa realizacja w/w projektu wymaga w trakcie jego realizacji zaangażowania 682,5 tys. zł.

Jak widać nawet w takim przypadku nie wystarczy zapewnić środki finansowe w wysokości wkładu własnego do projektu (50%). Musimy mieć o blisko 20% więcej. Oczywiście gdyby rozkład wartości poszczególnych etapów był inny, można osiągnąć inne wartości przy tej samej wysokości wsparcia (procentowej wysokości dofinansowania).

Pod kątem płynności finansowej najkorzystniej jest minimalizować wartość ostatniego etapu (wówczas refundacja z niego, która i tak wpływa po projekcie, jest najmniejsza, a zatem większą wartość dofinansowania otrzymujemy jeszcze w trakcie realizacji projektu). Należy jednak pamiętać o tym, żeby ostatni etap nie był mniejszy niż minimalna wartość dopuszczalna regulaminem konkursu i umową o dofinansowanie. Zwykle ostatnia transza dotacji nie może być niższa niż 10%. Przy spełnieniu tego założenia w powyższym przypadku jesteśmy w stanie zejść do kwoty 780 tys. zł  bez zwrotu VATu i 573 tys. zł ze zwrotem podatku VAT.

Konkluzja jest następująca: zawsze potrzebujemy zapewnić wkład własny (czy to ze środków własnych czy posiłkując się finansowaniem zewnętrznym) i zawsze wartość potrzebna do realizacji projektu jest większa niż wymagany wkład własny (stanowiący różnicę pomiędzy kosztem kwalifikowalnym projektu a dotacją).

Leasing a dotacja

Leasing to dość powszechny i znany od dawna produkt finansowy. Montaż finansowy projektu współfinansowanego z dotacji unijnych można również oprzeć o leasing. Jednak nie każdy rodzaj leasingu jest możliwy do zastosowania przy współfinansowaniu projektu funduszami europejskimi. Instytucje organizujące konkursy dotacyjne zastrzegają zazwyczaj, że źródłem finansowania projektu może być tylko leasing finansowy, nie dopuszczając tym samym leasingu operacyjnego. Jest to związane z tym, że w przypadku leasingu finansowego środek trwały od strony księgowej stanowi majątek leasingobiorcy, co ma odbicie w ewidencji środków trwałych i amortyzacji, a po spłacie wszystkich rat automatycznie przedmiot leasingu staje się własnością leasingobiorcy.

Zastosowanie tradycyjnego leasingu finansowego, choć możliwe, to często jest mniej korzystne dla wnioskodawcy w porównaniu z kredytem bankowym. Wynika to z tego, że kosztem kwalifikowanym projektu jest tylko część kapitałowa z faktur leasingowych zapłaconych w okresie realizacji projektu (zazwyczaj do 2 lat). To powoduje, że część opłat związanych z leasingiem wykracza poza okres kwalifikowania wydatków, a tym samym ich finansowanie spada ostatecznie w 100%  na wnioskodawcę. Dotacja jest natomiast liczona tylko od kosztów kwalifikowanych projektu zapłaconych w okresie jego realizacji (okresie kwalifikowania wydatków projektu), a zatem faktycznie wypłacona dotacja może być mniejsza niż przyznana, jeśli zdecydujemy się finansować projekt leasingiem. Rynek finansowy (a ściślej: firmy leasingowe) znalazł jednak optymalne rozwiązanie – tzw. pożyczkę leasingową.

Pożyczka leasingowa to produkt finansowy, który z punktu widzenia zaciągającego zobowiązanie jest bardzo podobny do kredytu bankowego. Różnicą jest to, że stroną finansującą jest firma leasingowa a nie bank. Oferta tego rodzaju skierowana jest głównie do przedsiębiorców zwolnionych z podatku VAT (np. lekarzy, którzy nie są najczęściej czynnymi płatnikami podatku VAT), a także firm ubiegających się o dotacje unijne.

W wielu przypadkach dotacja unijna stanowi zabezpieczenie takiej pożyczki a sama dotacja przeznaczona na spłatę zobowiązania. Ponadto zabezpieczeniem przy umowie pożyczki leasingowej może być zastaw rejestrowy, weksel z deklaracją wekslową lub cesja z ubezpieczenia na rzecz firmy leasingowej.

Pożyczka leasingowa dla firm starających się o dotacje unijne jest korzystniejsza niż leasing finansowy, gdyż podobnie jak w przypadku kredytu bankowego, kosztem kwalifikowanym jest cała wartość przedmiotowego (finansowanego) środka trwałego a projekt może zakończyć się już po zakupie – dostawie i zapłacie przez firmę leasingową. Nie musi być więc sztucznie wydłużany w celu zaliczenia jak największej części faktur leasingowych.

Poniższa tabela oddaje różnice wpływające na opłacalność pod kątem skorzystania z leasingu finansowego oraz z pożyczki leasingowej dla projektu dotyczącego zakupu 1 maszyny, na której dostawę zamawiający musi czekać 6 miesięcy od daty zamówienia, o wartości netto 1 mln zł, z przedpłatą 10% przy 50-procentowej dotacji wypłacanej w formie refundacji.

kwota projektu brutto w PLN 1 230 000 leasing finansowy dotacja pożyczka leasingowa dotacja
zamówienie (zaliczka 10%) 1 123 000 123 000
dostawa (6 miesięcy)  2-6 232 000* 62 500 1 107 000 500 000
zapłata 7 25 000 12 500
8 25 000 12 500
9 25 000 12 500
10 25 000 12 500
11 25 000 12 500
12 25 000 12 500
13 25 000 12 500
14 25 000 12 500
15 25 000 12 500
16 25 000 12 500
17 25 000 12 500
18 25 000 12 500
19 25 000 12 500
20 25 000 12 500
21 25 000 12 500
22 25 000 12 500
23 25 000 12 500
24 25 000 12 500
805 000 287 500 1 230 000 500 000

Tabela 2 Porównanie 3-letniego leasingu finansowego i pożyczki leasingowej przy realizacji 2-letniego projektu dofinansowanego z UE (50% dotacji), Źródło: opracowanie własne MG Premium Sp. z o.o. (www.dotacje-unijne.org)

* VAT jest płatny z góry za cały przedmiot leasingu (w tym wypadku za 90% wartości przedmiotu leasingu z uwagi na 10% zaliczkę zapłaconą przy zamówieniu)

Jak widać z powyższego przykładu, wybierając leasing finansowy (w tym wypadku 3-letni) przez 24-miesieczny maksymalny okres realizacji projektu można „wrzucić” w koszty kwalifikowane tylko część faktur leasingowych, co powoduje że uzyskana dotacja to 287,5 tys. zł. Wybierając pożyczkę leasingową możemy zakończyć projekt po pół roku, otrzymując 500 tys. zł dotacji, co jednocześnie pozwala szybciej spłacić zaciągniętą pożyczkę lub obniżyć jej koszty (wcześniejsza spłata połowy kapitału). Oczywiście przy możliwości wydłużenia okresu realizacji projektu do okresu, na jaki przedsiębiorca podpisał umowę leasingu, wypłacona dotacja będzie identyczna w obu przypadkach. Jednak wcześniejsza możliwość zamknięcia projektu i spłaty znacznej części zobowiązania przyczynia się do mniejszych kosztów finansowania, a także wcześniejszego rozpoczęcia 3-letniego (dla MŚP) okresu trwałości projektu, czyli okresu, w którym środek trwały musi być własnością wnioskodawcy i musi być wykorzystywany zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie (oraz ze wszystkimi innymi konsekwencjami, które wiążą się z obowiązkiem utrzymania wskaźników projektu przez okres trwałości).

Wiarygodna i bezwarunkowa promesa kredytowa

Przystępując do złożenia wniosku o dofinansowanie warto też zadbać by przedkładana promesa jako dowód posiadania finansowania na realizację projektu była wystawiona przez wiarygodny podmiot.

Do niedawna można było stosować warunkowe promesy bankowe (wystawiane bez badania zdolności kredytowej) czy promesy od podmiotów prywatnych i osób fizycznych. Honorowane były również oświadczenia udziałowców czy właścicieli przedsiębiorstw  o dopłacie do kapitału, udzieleniu pożyczki czy finansowaniu projektu z prywatnych oszczędności.

Aktualnie niektóre instytucje organizujące konkursy dotacyjne już w samym regulaminie narzucają obowiązek uzyskania bezwarunkowej promesy od instytucji finansowej (np. bank, fundusz pożyczkowy, firma leasingowa) zgodnie z kodeksem spółek handlowych.

 

Skomentuj

*Wymagane pola Please validate the required fields

*

*