MŚP czy nie MŚP – jak prawidłowo wyznaczyć status przedsiębiorstwa?

MŚP czy nie MŚP – jak prawidłowo wyznaczyć status przedsiębiorstwa?

Do napisania tego wpisu zbierałem się od dawna. Wreszcie udało mi się znaleźć odpowiednią motywację. W ostatnim czasie coraz częściej spotykam sytuacje, w których określenie statusu przedsiębiorstwa nie jest tak oczywistą sprawą.

Definicja MŚP bywa różnie rozumiana. Wynika to z nieco odmiennych wytycznych wynikających z ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz zaleceń Komisji Europejskiej (art. 1 załącznika I do Rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu).

Na potrzeby pozyskania dofinansowania z UE należy oczywiście stosować tę drugą podstawę prawną.

msp

Źródło: Nowa definicja MŚP, https://www.parp.gov.pl/files/74/87/1155.pdf

Z powyższego wynika, że:

  • Mikroprzedsiębiorstwo to przedsiębiorstwo, które posiada zatrudnienie mniejsze niż 10 etatów liczone średniorocznie za wszystkich pracowników oraz osiągnął obrót roczny nie większy niż 2 mln euro lub sumę bilansową nie większą niż 2 mln euro w ciągu dwóch kolejnych zamkniętych lat obrachunkowych;
  • Małe przedsiębiorstwo to przedsiębiorstwo, które posiada zatrudnienie mniejsze niż 50 etatów liczone średniorocznie za wszystkich pracowników oraz osiągnął obrót roczny nie większy niż 10 mln euro lub sumę bilansową nie większą niż 10 mln euro w ciągu dwóch kolejnych zamkniętych lat obrachunkowych i nie spełnia definicji dla mikroprzesiębiostwa;
  • Średnie przedsiębiorstwo to przedsiębiorstwo, które posiada zatrudnienie mniejsze niż 10 etatów liczone średniorocznie za wszystkich pracowników oraz osiągnął obrót roczny nie większy niż 50 mln euro lub sumę bilansową nie większą niż 43 mln euro w ciągu dwóch kolejnych zamkniętych lat obrachunkowych i nie spełnia definicji dla małego przedsiębiorstwa,
  • Duże przedsiębiorstwo to przedsiębiorstwo, które nie spełnia żadnego z powyższych definicji.

Jeśli chodzi o kwestię wyboru obrotów lub sumy bilansowej to leży to w gestii badanego przedsiębiorstwa, jednak wybraną pozycję należy stosować konsekwentnie. Nie można zatem w jednym roku wybrać sumy bilansowej a w kolejnym – obrotów. Wielkości wyrażone w euro przelicza się na złote według średniego kursu ogłaszanego przez NBP w ostatnim dniu roku obrotowego wybranego do określenia statusu przedsiębiorcy.

Warto w tym miejscu zaznaczyć, że przy określaniu średniorocznego stanu zatrudnienia nie należy uwzględniać pracowników:

  • przebywających na urlopach macierzyńskich oraz na urlopach na warunkach urlopu macierzyńskiego,
  • korzystających z urlopów ojcowskich, rodzicielskich lub wychowawczych,
  • w celu przygotowania zawodowego.

Z drugiej strony zgodnie z zaleceniami KE do wyliczenia zatrudnienia oprócz pracowników (zgodnie z definicją wynikającą z kodeksu pracy) należy uwzględnić również osoby pracujące dla przedsiębiorstwa, podlegające mu i uważane za pracowników na mocy prawa krajowego, właścicieli-kierowników, partnerów prowadzących regularną działalność w przedsiębiorstwie i czerpiący z niego korzyści finansowe.

Zarówno polskie jak i europejskie przepisy wskazują, że średnioroczne zatrudnienie określa się w przeliczeniu na pełne etaty, ale nie precyzują metodyki przeliczeń. Należałoby więc uznać za dopuszczalne przyjęcie metodyki stosowanej w statystyce.

To są absolutne podstawy. I do tej pory było w miarę prosto (pomijając kwestię czy w przypadku osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, a więc podmiotu najczęściej nie prowadzącego pełnej księgowości, w tym bilansu, określenie sumy bilansowej jest wykonalne). Komplikacje pojawiają się dopiero gdy oprócz przedsiębiorstwa wnioskodawcy do wyliczenia jego statusu należy brać pod uwagę również inne podmioty – określane jako partnerskie bądź powiązane (związane).

Jako powiązane traktuje się bowiem przedsiębiorstwa, które pozostają w jednym ze związków opisanych poniżej:

  • przedsiębiorstwo ma większość praw głosu w innym przedsiębiorstwie w roli udziałowca/akcjonariusza lub członka,
  • przedsiębiorstwo ma prawo wyznaczyć lub odwołać większość członków organu administracyjnego, zarządzającego lub nadzorczego innego przedsiębiorstwa,
  • przedsiębiorstwo ma prawo wywierać dominujący wpływ na inne przedsiębiorstwo zgodnie z umową zawartą z tym przedsiębiorstwem lub postanowieniami w jego statucie lub umowie spółki,
  • przedsiębiorstwo będąc udziałowcem/akcjonariuszem lub członkiem innego przedsiębiorstwa kontroluje go samodzielnie, zgodnie z umową z innymi udziałowcami/akcjonariuszami.

Za przedsiębiorstwa powiązane uważa się także wszystkie przedsiębiorstwa, w których 25%  lub więcej kapitału lub praw głosu kontroluje bezpośrednio lub pośrednio, wspólnie  lub indywidualnie, co najmniej jeden organ państwowy.

Natomiast za przedsiębiorstwa partnerskie uznawane są wszystkie przedsiębiorstwa, które nie zostały zakwalifikowane jako przedsiębiorstwa powiązane, a jedno przedsiębiorstwo posiada, samodzielnie lub wspólnie z co najmniej jednym innym przedsiębiorstwem powiązanym 25% lub więcej kapitału lub praw głosu innego przedsiębiorstwa.

Samodzielnym przedsiębiorstwem jest za to takie przedsiębiorstwo, które nie spełnia warunków określonych dla przedsiębiorstw powiązanych oraz partnerskich. Za samodzielne przedsiębiorstwo uznawany jest także podmiot, którego następujący inwestorzy osiągnęli lub przekroczyli pułap 25% kapitału bądź praw głosu, ale nie przekroczyli 50% kapitału bądź praw głosu:

  • publiczne korporacje inwestycyjne, spółki Venture Capital i anioły biznesu, jeśli całkowita kwota inwestycji tych inwestorów w jedno przedsiębiorstwo nie przekroczy 1 250 000 EUR,
  • uczelnie wyższe lub ośrodki badawcze nienastawione na zysk,
  • inwestorzy instytucjonalni, w tym regionalne fundusze rozwoju (pożyczkowe i poręczeniowe),
  • niezależne władze lokalne jednostki administracyjnej z rocznym budżetem poniżej 10 milionów EUR oraz liczbą mieszkańców poniżej 5 000.

Wartości odnoszące się do zatrudnienia, sumy bilansowej i obrotów podmiotów partnerskich należy doliczać do tych wartości przedsiębiorstwa wnioskodawcy zgodnie z odpowiednim udziałem/prawami głosu (w zależności co większe) a w przypadku podmiotów powiązanych (związanych) – w całości.

Status przedsiębiorstwa zmieni się gdy w kolejnych zamkniętych dwóch latach obrachunkowych pułapy zostają zmienione w taki sposób, że wartości te wskazują na inny status przedsiębiorstwa. Dla jasności: małe przedsiębiorstwo posiadające średniorocznie 47 etatów w 2014 roku, musi w 2015 oraz 2016 roku przekroczyć 50 etatów (ceteris paribus) aby w 2017 roku stać się średnim przedsiębiorstwem.

Już jest nieco trudniej, prawda? Ale to nadal nie wszystko.

Co może bardziej skomplikować ocenę statusu MŚP?

Wątpliwości pojawiają się w następujących sytuacjach:

  • udziałowiec/akcjonariusz/wspólnik spółki prowadzi również działalność gospodarczą,
  • małżonek udziałowca/akcjonariusza/wspólnika spółki prowadzi również działalność gospodarczą bądź jest udziałowcem/akcjonariuszem/wspólnikiem innych spółek.

W pierwszym przypadku należy co do zasady brać pod uwagę dane tego przedsiębiorstwa traktując oba podmioty jako podmioty związane jeśli wspólnik/udziałowiec samodzielnie bądź z innym wspólnikiem/udziałowcem prowadzą swoją działalność lub część swojej działalności na tym samym bądź pokrewnym rynku (poziom upstream bądź downstream w stosunku do odnośnego rynku) a drugim przypadku nie należy w ogóle brać ich pod uwagę (o ile małżonkowie nie występują osobowo bądź kapitałowo w tym samych podmiotach).

Chcąc zachować status przy rosnących pułapach (zatrudnienia, obrotów, sumy bilansowej) jedynym wyjściem może okazać się sprzedaż udziałów. Z punktu widzenia dotacji unijnych, status liczy się na dany moment a należy go spełnić co najmniej w dwóch momentach – w dniu złożenia wniosku o dofinansowanie i w dniu podpisania umowy o dofinansowanie pamiętając jednocześnie, że w okresie trwałości (zwykle do 3 lat po zakończeniu realizacji projektu, a więc po wypłacie ostatniej transzy dotacji) status nie powinien się zmienić, chyba że jest to wynikiem naturalnego rozwoju przedsiębiorstwa (a nie np. przejęcia, sprzedaży bądź zakupu udziałów innego przedsiębiorstwa).

Prawidłowe określenie statusu MŚP przedsiębiorstwa nie jest więc taką prostą sprawą a poprawność jego wyznaczenia z punktu widzenia pozyskania (i utrzymania!) dotacji jest sprawą bardzo ważną. Dlatego wyliczeń należy za każdym razem dokonywać ze szczególną uwagą i dokładnością.

Co można zrobić gdy status przedsiębiorstwa może się zmienić w wyniku trzeciego z rzędu przekroczenia któregoś z limitów (zatrudnienie, obroty, suma bilansowa)? Odpowiedź na to pytanie jest o tyle trudna, że o ile pomysłów może być kilka, to nie każdy z nich może być zastosowany do każdego przypadku. Jeśli przykładowo jedna osoba kontroluje większość udziałów w kilku przedsiębiorstwach powiązanych, wówczas jedyną opcją wydaje się być sprzedaż udziałów (do poziomu poniżej 25% lub poniżej 50% udziałów bądź praw głosów – w zależności od tego jaki ma to wpływ na status przedsiębiorstwa z uwzględnieniem podmiotów powiązanych i partnerskich). Udziały można na przykład sprzedać zaufanej osobie ze swojego otoczenia, chociażby komuś z rodziny, nawet małżonkowi – pod warunkiem, że ta osoba nie była dotychczas powiązana osobowo bądź kapitałowo z tym bądź  innym przedsiębiorstwem będącym pod kontrolą dotychczasowego właściciela. Jeśli jest kilku właścicieli, udziały można odpowiednio podzielić a kontrolę nad spółką zapewnić inny sposób – np. oddelegowując do zarządu, prokury czy rady nadzorczej zaufaną osobę. Pomysłów może być wiele i sytuacja zwykle nie jest bez wyjścia, ale odpowiednie działania należy podjąć na tyle wcześnie, aby dopełnić niezbędnych formalności przed zakończeniem danego roku, w którym status miałby się zmienić.

Mam świadomość, że powyższy tekst nie wyczerpuje tematu, bo każdą sytuację należy rozpatrywać niezależnie w oparciu o aktualnie obowiązujące przepisy a życie (realne case’y) potrafi zaskoczyć. Starałem się jednak poruszyć te kwestie, które mogą być przydatne w większości przypadków. Jednocześnie zaznaczam, że powyższego tekstu nie należy traktować jako porady czy rekomendacji a jest on jedynie wyrazem moich osobistych opinii i poglądów wynikających z doświadczenia w branży dotacji unijnych. Każdy przypadek należy za każdym razem oceniać indywidualnie, kontaktując się z odpowiednią instytucją finansową udzielającą dotacji, mając na uwadze to, że przepisy i ich interpretacje są zmienne w czasie a także bywają różnice w interpretacjach poszczególnych urzędów i instytucji.

Skomentuj

*Wymagane pola Please validate the required fields

*

*